Pojęcie potrzeb pożyczkowych budżetu Państwa zostało zdefiniowane w ustawie z 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych.

Definicja zawarta w art.76 utawy mówi o tym, że”przez potrzeby pożyczkowe budżetu państwa rozumie się zapotrzebowanie na środki finansowe niezbędne do sfinansowania deficytu budżetu państwa i budżetu środków europejskich oraz rozchodów budżetu państwa”.

Aby dokładnie zrozumieć czym jest pojęcie potrzeb finansowych trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie czym jest deficyt? Deficytem budżetowym jest brak pokrycia wydatków państwa w przychodach. Innymi słowy deficyt budżetowy ma miejsce, gdy wydatki w budżecie państwa są większe niż wpływy do niego. Powstają zatem problemy z finansowaniem wydatków publicznych. Przykładowo problemy takie ujawniają się , gdy oszczędności ludności są niewystarczające lub trudne do przekształcenia w obligacje państwowe ze względu na zbyt małe zainteresowanie ludności ich zakupem.

W celu zmiany postawy ludności, Państwo często  przeprowadza emisję dodatkowych pieniędzy. Rząd zleca bankowi emisyjnemu zakup obligacji pod zastaw państwowych papierów wartościowych. W zamian za te obligacje bank emisyjny otwiera państwu długoterminowy kredyt umożliwiający finansowanie wydatków rządowych.

Innym sposobem finansowania deficytu budżetowego jest zwiększenie wpływów budżetowych np. w wyniku prywatyzacji (czyli sprzedaży państwowych przedsiębiorstw) lub podniesienia podatków.

Poza tym deficyt może być pokryty przychodami uzyskanymi np z pożyczek , kredytów zaciąganych w bankach krajowych i zagranicznych.

Deficyt budżetowy oczywiście nie jest korzystnym zjawiskiem szczególnie jeśli utrzymuje się przez dłuższy czas – np. w Polsce występuje deficyt długookresowy.

Rozwijając kwestie potrzeb budżetowych państwa podkreślić należy, że przedmiotem odpowiedzialnym w kwestii potrzeb pożyczkowych państwa jest Skarb Państwa. To Skarb Państwa ma prawo do zaciągania pożyczek i kredytów. Jednakże organami jednostek organizacyjnych dokonujących czynności w imieniu Skarbu Państwa są Minister Skarbu Państwa, Wojewoda czy Starosta.

Minister Finansów na mocy ustawy z 27 sierpnia 2009 o finansach publicznych w celu sfinansowania potrzeb pożyczkowych państwa działa w imieniu Skarbu Państwa jak również jest on odpowiedzialny za zarządzanie długiem Skarbu Państwa. Ustawa daje Ministrowi Finansów szereg narzędzi mających na celu finansowanie potrzeb pożyczkowych  państwa.

Innym organem mającym wpływ na zaspokojenie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa jest Minister Skarbu Państwa. Jest On odpowiedzialny przede wszystkim za gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa. Uprawnienie to realizuje między innymi przekształcając przedsiębiorstwa państwowe w spółki prawa handlowego i prywatyzacji.

Organem , który również ma wpływ na finansowanie potrzeb pożyczkowych państwa jest Rada Ministrów. Nie podejmuje działań bezpośrednich ale może zdarzyć się że w przypadku zaciągania pożyczki lub kredytu w drodze umowy w tym umowy międzynarodowej, zgodnie z którą wymagane jest, aby organem działającym w imieniu pożyczkobiorcy była Rada Ministrów, upoważnia ona Ministra Finansów do podpisania umowy, określając warunki jej wykonywania.

Źródła:

Ponieważ możliwość powiększenia środków na pokrycie deficytu budżetowego ze źródeł podatkowych oraz redukcji wydatków budżetowych są ograniczone , rozwiązaniem stają się pożyczki publiczne , jako główne źródło pozyskiwania środków niezbędnych do sfinalizowania deficytu.

Kolejnymi źródłami pokrycia potrzeb pożyczkowych jest wspomniana:

-emisja skarbowych papierów wartościowych, całość emisji określana jest w ustawie o finansach publicznych.

Skarbowe papiery wartościowe dzielą się na bony skarbowe, obligacje oraz skarbowe papiery oszczędnościowe. Z których bon jest krótkoterminowym, oprocentowanym stale papierem wartościowym.

  • przychody z prywatyzacji
  • kredyty i pożyczki, zaciągane na rynku krajowym i zagranicznym.

Skarb Państwa posiada kredyty zaciągnięte w Międzynarodowych Instytucjach Finansowych do których zaliczamy: Bank Światowy, Europejski Bank Inwestycyjny oraz Bank Rozwoju Rady Europy. Bank Światowy jest szczególnym bankiem, ponieważ wspomaga kraje w walce z ubóstwem  oraz pomaga krajom rozwijającym się.

  • Prefinansowanie zadań z udziałem środków pochodzących z UE. Głównym źródłem przychodów z tego tyt były spłaty pożyczek udzielonych w ramach PROW.

 

Podsumowując kwota zaciągniętych w danym roku pożyczek i kredytów, a także wyemitowanych skarbowych papierów wartościowych nie może przekroczyć limitów określonych w ustawie budżetowej. Obecnie kredyty i pożyczki uznaje się za uzupełniające źródło przychodów. Minister Finansów sięga po nie sporadycznie. Inaczej sprawa się ma do zagranicznych kredytów np w Banku Rozwoju Rady Europy, fundusze z nich przeznaczane są na realizację specjalnych projektów o charakterze inwestycyjnym,.

 

2015 r. potrzeby pożyczkowe netto budżetu państwa kształtują się na poziomie 53.977,4 mln zł wobec 47.377,9 mln zł w 2014 r., a planowany poziom potrzeb brutto to 154.827,1 mln zł wobec 126.838,7 mln zł w 2014 r. – wynika z dokumentu, do którego dotarła PAP.

W 2015 r. zakładany jest deficyt budżetu państwa w wysokości 46.080,0 mln zł, deficyt budżetu środków europejskich w wysokości 3.435,5 mln zł oraz pozostałe potrzeby pożyczkowe netto w kwocie 4.461,9 mln zł.

“W rezultacie planowane w 2015 r. potrzeby pożyczkowe netto kształtują się na poziomie 53.977,4 mln zł wobec 47.377,9 mln zł w 2014 r., a planowany poziom potrzeb pożyczkowych brutto (suma potrzeb netto oraz przypadającego do wykupu długu) wynosi 154.827,1 mln zł wobec 126.838,7 mln zł w 2014 r.”- napisano w dokumencie.

Poniżej wyszczególnienie potrzeb pożyczkowych netto budżetu państwa i ich finansowanie.

 

Wyszczególnienie PW 2014 2015 3/2

w mln zł %

1 2 3 4

Potrzeby pożyczkowe netto budżetu państwa 47.377,9 53.977,4 113,9

–       deficyt budżetu państwa 34.000,0 46.080,0 135,5

–       deficyt budżetu środków europejskich 391,7 3.435,5 877,1

–       refundacja dla FUS z tytułu przekazywania składek emerytalnych do OFE 8.171,2 2.722,9 33,3

–       kredyty i pożyczki udzielone 9.596,6 6.563,2 68,4

–       prefinansowanie zadań realizowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej -172,9 -301,5 174,4

–       płatności związane z udziałami Skarbu Państwa w międzynarodowych instytucjach finansowych 226,7 274,4 121,0

–       zarządzanie płynnością sektora publicznego 200,0 -4.280,0 –

–       wpływy z prywatyzacji do budżetu -1.330,5 -289,0 21,7

–       wpływy od podmiotów krajowych na spłatę udostępnionych kredytów zagranicznych -63,0 -63,0 100,0

–       pozostałe przychody i rozchody -3.641,9 -165,0 4,5

Finansowanie potrzeb pożyczkowych netto budżetu państwa 47.377,9 53.977,4 113,9

1. Finansowanie krajowe 51.458,1 42.517,2 82,6

1.1 Skarbowe papiery wartościowe 47.184,5 42.517,2 90,1

–     bankowe 21.243,3 17.239,7 81,2

–     pozabankowe 18.941,1 15.277,6 80,7

–     inwestorzy zagraniczni nabywający SPW na rynku krajowym 7.000,0 10.000,0 142,9

1.2 Środki na rachunkach budżetowych 4.273,6 0,0 0,0

2. Finansowanie zagraniczne -4.080,2 11.460,2 -280,9

2.1 Obligacje skarbowe 3.808,5 3.933,8 103,3

2.2 Kredyty otrzymane 4.946,0 5.170,8 104,5

2.3 Zarządzanie środkami europejskimi -6.987,5 –

Autor:

Natalia Helta

Prawnik in spe. Redaktor w pokojadwokacki.pl. Cywilista. Pasjonatka prawa rodzinnego oraz finansowego

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *