Energetyka słoneczna rozwija się szybko, czemu sprzyja globalny trend inwestowania w zieloną energię. Małe instalacje fotowoltaiczne tworzone na masową skalę przyczyniają się do ograniczania emisji dwutlenku węgla. Dodatkowym czynnikiem zainteresowania przedsiębiorców fotowoltaiką jest wzrost efektywności modułów słonecznych, a także obniżenie ich ceny. W Polsce liczne plany rządowe i dofinansowania wspierają rozwój Odnawialnych Źródeł Energii. Czy tak samo korzystne dla przedsiębiorców są przepisy podatkowe w zakresie inwestowania w zieloną energię? Czy ustawodawca wspiera politykę klimatyczną z wykorzystaniem dostępnych mu instrumentów?
Pamiętajmy, że rozwój przedsiębiorstw jest rozwojem państwa. Instrumentem, który państwo może wykorzystać jest podatek. Pomimo, iż jest utożsamiany przede wszystkim z funkcja gromadzenia dochodów budżetowych, może zostać również zastosowany jako forma wpływu na decyzje przedsiębiorców. Poniżej zaprezentowana zostanie analiza podatku akcyzowego jako instrumentu wsparcia państwa w zakresie inwestowania w energetykę słoneczną.
Standardowy przedsiębiorca, zakładając panele fotowoltaiczne nie posiada koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej (art. 3 ustawy o odnawialnych źródłach energii z dn. 20.02.2015 r. ze zm.), a celem, który przyświeca jego działaniom jest chęć zaoszczędzenia na kosztach energii. I tak wyprodukowana energia jest wykorzystywana na potrzeby prowadzonego przedsiębiorstwa, a powstałe nadwyżki są sprzedawane do spółki obrotu energią.


W podatku akcyzowym zasadą jest opodatkowanie obrotu energią elektryczną. Podkreślić jednak należy, że jest to podatek jednofazowy i za czynności podlegające opodatkowaniu uznaje się dopiero te, które zostają dokonane na ostatnim etapie obrotu. Ustawodawca w zakresie energii elektrycznej w art. 9 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 722 ze zm.) [dalej: UstAkc] zawarł katalog czynności, których zaistnienie stanowić będzie czynność podlegającą opodatkowaniu akcyzą. Czynnością podlegającą opodatkowaniu będzie zatem m.in. sprzedaż energii elektrycznej nabywcy końcowemu (art. 9 ust. 1 pkt 1 UstAkc) oraz zużycie energii elektrycznej przez podmiot nieposiadający koncesji, który wyprodukował tę energię (art. 9 ust. 1 pkt 4 UstAkc).
Z momentem zaistnienia czynności podlegającej opodatkowaniu, u podatnika powstanie obowiązek podatkowy, a w konsekwencji zaistnienie po stronie podatnika obowiązku złożenia deklaracji podatkowej i zapłaty akcyzy na zasadach wynikających z art. 24 UstAkc. W ww. przypadkach obowiązek ten powstaje odpowiednio, z momentem wydania energii elektrycznej nabywcy końcowemu, w przypadku sprzedaży energii elektrycznej na terytorium kraju (art. 11 ust. 1 pkt 2 UstAkc w zw. z art. 11 ust. 2 UstAkc) oraz z dniem zużycia energii elektrycznej, przez podmiot nieposiadający koncesji, który wyprodukował tę energię (art. 11 ust. 1 pkt 3 UstAkc).
W analizowanym przypadku przedsiębiorcy, zakładającego panele fotowoltaiczne, kluczowe znaczenie odgrywa § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2525 ze zm.), zgodnie z którym, zwalnia się od akcyzy zużycie energii elektrycznej wyprodukowanej z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW przez podmiot, który zużywa tę energię.
Tym samym, odmienne konsekwencje podatkowe powstaną dla przedsiębiorców posiadających panele fotowoltaiczne o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW, a odmienne dla przedsiębiorców posiadających panele fotowoltaiczne o łącznej mocy przekraczającej 1 MW, co zostanie zaprezentowane w poniższej części analizy.


Panele fotowoltaiczne o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW


I. Zwolnienie z opodatkowania
Przedsiębiorca, który założył instalację fotowoltaiczną o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW i wytwarza energię elektryczną, którą zużywa na własne potrzeby. W sytuacji dysponowania nadwyżką wytworzonej energii, odsprzedaje ją bezpośrednio dostawcy energii elektrycznej. Oznacza to, że możemy rozpoznać dwa rodzaje czynności:
a. zużycie wytworzonej energii elektrycznej na własne potrzeby;
b. sprzedaż energii elektrycznej bezpośrednio do dostawcy, czyli podmiotowi, który posiada koncesję na obrót energia elektryczną.
Wynika zatem w pierwszej kolejności, że w analizowanej sprawie zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 4 UstAkc mamy do czynienia z czynnością podlegająca opodatkowaniu, którą będzie zużycie energii elektrycznej przez podmiot nieposiadający koncesji, który wyprodukował tę energię. Jednak, czynność ta zgodnie z § 5 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego jest zwolniona jako zużycie energii elektrycznej wyprodukowanej z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW przez podmiot, który zużywa tę energię. Natomiast sprzedaż energii elektrycznej bezpośrednio do dostawcy, czyli podmiotowi, który posiada koncesję na obrót energia elektryczną nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu, obowiązek w tym zakresie przechodzi na dostawcę energii elektrycznej.


II. Obowiązek rejestracji
W tym miejscu, zaznaczyć należy, że ustawodawca w przypadku energii elektrycznej przewidział szereg obowiązków formalnych ciążących na podmiotach wytwarzających i zużywających energię elektryczną, tj. podmiotach dokonujących czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą i na których ciążyć będzie obowiązek podatkowy.
I tak, pomimo, iż na przedsiębiorcy nie będzie ciążył obowiązek zapłaty podatku, to zgodnie z art. 16 ust. 1 UstAkc podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest obowiązany, przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą złożyć zgłoszenie rejestracyjne właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.
Ustawodawca w art. 16 ust. 7a UstAkc przewidział wyłączenie od tego obowiązku, wskazując, że przedsiębiorcy nie muszą dokonywać rejestracji tylko wtedy, gdy produkują energię elektryczną z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW, która nie jest dostarczana do instalacji połączonych i współpracujących ze sobą, służących do przesyłania tej energii, lecz jest zużywana przez ten podmiot, pod warunkiem że od wyrobów energetycznych wykorzystywanych do produkcji tej energii elektrycznej została zapłacona akcyza w należnej wysokości.
Biorąc pod uwagę powyższe, dopóki wytworzona energia elektryczna będzie wykorzystywana w całości na potrzeby własne przedsiębiorcy, dopóty nie powstanie obowiązek rejestracyjny. Natomiast w sytuacji odsprzedaży nadwyżki wyprodukowanej energii elektrycznej bezpośrednio do dostawcy, nastąpi wykorzystanie instalacji połączonych i współpracujących ze sobą, służących do przesyłania tej energii, co spowoduje powstanie obowiązku rejestracyjnego u przedsiębiorcy.


III. Składanie deklaracji podatkowy
Art. 24 ust. 1 pkt 3 UstAkc wprost nakłada na przedsiębiorcę obowiązek, aby bez wezwania organu podatkowego, składał właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego deklaracje podatkowe według ustalonego wzoru, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło zużycie energii elektrycznej – w przypadkach, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3, 4 i 6 UstAkc.
Przypomnijmy, że zgodnie z powyższą analizą, przedsiębiorca zużywając wyprodukowaną przez siebie energię elektryczną wykonuje czynność podlegającą opodatkowaniu zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 4 UstAkc, czyli czynność, z którą powstaje obowiązek składania deklaracji. Wzór deklaracji dla podatku akcyzowego od energii elektrycznej został określony w załączniku nr 8 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie wzorów deklaracji podatkowych dla podatku akcyzowego oraz deklaracji w sprawie przedpłaty akcyzy (Dz. U. z 2018 r. poz. 273 ze zm.).
Z uwagi na fakt, że przedsiębiorca jako podmiot nie posiadający koncesji jest podatnikiem z tytułu czynności o której mowa w art. 9 ust. 1 pkt 4 UstAkc, w sprawie nie znajdzie zastosowania wyłączenie na podstawie art. 24 ust. 2 UstAkc.


IV. Prowadzenie ewidencji ilościowej energii
Kolejnym obowiązkiem nałożonym na podatników zużywających energię elektryczną w przypadku, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 i 4 UstAkc jest obowiązek prowadzenia ewidencji ilościowej energii elektrycznej, wynikający z art. 138h ust. 1 pkt 2 UstAkc. Ewidencja ta powinna zawierać dane niezbędne do określenia w okresach miesięcznych, z dokładnością do 0,001 MWh, łącznej ilości m.in. energii elektrycznej wyprodukowanej oraz energii elektrycznej zużytej na potrzeby własne.
Wyjątek od tej zasady został określony w art. 138h ust. 2 ustawy, zgodnie z którym ewidencji nie muszą prowadzić przedsiębiorcy produkujący energię elektryczną z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW, która nie jest dostarczana do instalacji połączonych i współpracujących ze sobą, służących do przesyłania tej energii, lecz jest zużywana przez ten podmiot, pod warunkiem że od wyrobów energetycznych wykorzystywanych do produkcji tej energii elektrycznej została zapłacona akcyza w należnej wysokości.
Identycznie jak przy obowiązku rejestracji, w przypadku zużycia energii elektrycznej przez przedsiębiorcę na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, nie powstanie obowiązek prowadzenia ewidencji ilościowej energii elektrycznej. Natomiast wskazać należy, że taki obowiązek prowadzenia ewidencji powstanie za miesiąc, w którym energia elektryczna produkowana z generatorów będzie dostarczana do instalacji połączonych i współpracujących ze sobą, służących do przesyłania tej energii.


Podsumowując, przepisy prawa podatkowego pod względem ekonomicznym można uznać za czynnik wspierający rozwój Odnawialnych Źródeł Energii na terytorium kraju. Niemniej jednak, liczne obowiązki formalne ciążące na podatnikach, stanowią o wysokim obciążeniu administracyjnym przedsiębiorców, które to, w żaden sposób nie uzależniają możliwość zastosowania zwolnienia od ich realizacji. Ponadto, podkreślić należy, że za niewypełnienie obowiązków formalnych mogą grozić kary z art. 60 i 61 par. 3 kodeksu karnego skarbowego, tj. grzywna do 240 stawek dziennych, a tylko przy mniejszej wadze czynu – kara za wykroczenie skarbowe.

Autor:
Mateusz Śmiałek – prawnik, agent celny (nr wpisu 015798), absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, laureat konkursu Ministerstwa Finansów „Podatkowi Liderzy”,
Specjalista ds. Podatków w PGNiG Obrót Detaliczny sp. z o.o.
smialek.mateusz@gmail.com, #mattax92

Bibliografia:

  1. M. Zimny (red.), Akcyza. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2020
  2. W. Modzelewski, P. Milczek (red.), Komentarz do ustawy o podatku akcyzowym. Komentarz. Wyd. 10, Warszawa 2020
  3. Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 722 ze zm.)
  4. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2525 ze zm.)
  5. Indywidualna interpretacja podatkowa wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 07-08-2020, syg. 0111-KDIB3-3.4013.99.2020.1.PJ
  6. Indywidualna interpretacja podatkowa wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 08-04-2020, syg. 0111-KDIB3-3.4013.33.2020.1.PJ
  7. Indywidualna interpretacja podatkowa wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 11-10-2019, syg. 0111-KDIB3-3.4013.163.2019.2.WR

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *