Pod popularnym określeniem „decyzja środowiskowa” faktycznie kryje się decyzja o środowiskowych (w skrócie – DŚU), wydawana na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Ową decyzję możemy niekiedy również spotkać pod poprzednią nazwą „decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia”, która jako taka funkcjonowała na kanwie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, do czasu jej migracji do obecnego aktu prawnego. 

Cel wydania decyzji środowiskowej 

Celem postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest ocena ewentualnych następstw dla środowiska naturalnego wynikających z realizacji konkretnego przedsięwzięcia1 infrastrukturalnego. Ponadto funkcją decyzji, jaka przyświecała ustawodawcy przy jej wprowadzeniu, jest zapewnienie ochrony środowiska przed nadmiernym niekorzystnym wpływem inwestycji i procesu jej realizacji na warunki przyrodnicze. 

Natomiast ze strony inwestora, uzyskanie decyzji środowiskowej jest niezbędnym etapem poprzedzającym między innymi: uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (tzw. „WZ”), pozwolenia wodnoprawnego, decyzji o zatwierdzaniu projektu scalenia, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (tzw. „ZRID”), zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, czy też w niektórych wypadkach dokonania zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych (dla tych inwestycji, w których przypadku pozwolenie na budowę nie jest wymagane). 

Dla jakich inwestycji wydawana jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach 

Zgodnie z brzmieniem Ustawy2 uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest obligatoryjnie wymagane dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko jak i dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Katalog inwestycji zaliczanych do obu tych kategorii określa w sposób zamknięty, akt wykonawczy, jakim jest Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Na tej podstawie w katalogu najpowszechniejszych inwestycji, którym przyznano status zawsze znacząco oddziałujących na środowisko, znajdują się: elektrociepłownie, turbiny wiatrowe lub i ich zespoły o łącznej mocy nominalnej przekraczającej 100 MW, instalacje służące do przetwarzania rud metali, instalacje do magazynowania ropy naftowej, rafinerie, linie kolejowe (wchodzące w skład TEN-T), lotniska, drogi ekspresowe i autostrady, zapory wodne, oczyszczalnie ścieków, gospodarstwa trudniące się chowem i hodowlą zwierząt o znacznej liczbie inwentarza. 

Zaś do inwestycji mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko ustawodawca zalicza między innymi: instalacje do brykietowania węgla, elektrownie konwencjonalne i wodne, napowietrzne linie energetyczne, instalacje do produkcji pojazdów mechanicznych, szkła, klinkieru, celulozy, instalacje do dystrybucji i przesyłu ropy naftowej, wydobycie kopalin metodą odkrywkową lub podziemną, wybrane tereny narciarskie, linie tramwajowe, rurociągi wodociągowe i systemy kanalizacyjne,  wybrane ośrodki wypoczynkowe i pola kempingowe położone na obszarach objętych ochroną przyrody, a nawet zabudowa mieszkaniowa, usługowa, centra handlowe czy parkingi o znacznej powierzchni zabudowy. 

Jak wspominano na wstępie, zarówno inwestycje mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko jak i te mogące oddziaływać w sposób potencjalny każdorazowo wymagają uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co wynika z art. 72 ust. 2 Ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Owe inwestycje zostały wymienione w Rozporządzeniu w sposób bardzo precyzyjny, wręcz kazuistyczny – wraz ze wskazaniem poszczególnych mierników lub parametrów instalacji czy też norm emisji. Dlatego każdorazowo przy określaniu czy dla planowanej inwestycji wymagane będzie uzyskanie decyzji środowiskowej, należy skonfrontować uwarunkowania działalności tudzież projektowanego obiektu z §2 i §3 omawianego Rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. 

Organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej 

Organem właściwym do wydania decyzji środowiskowej w większości przypadków jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. W zakresie jednak spraw dotyczących wymiany, scalania gruntów decyzję DŚU wydaje odpowiedni starosta. Wniosek o wydanie decyzji środowiskowej kierowany jest do dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych tylko w przypadku przekształcenia nieruchomości leśnej na użytek rolny, lecz  gdy właścicielem owego gruntu jest Skarb Państwa. Wyjątkowo w sprawach dotyczących budowy obiektu energetyki jądrowej, upoważnionym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach byłby Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Jeżeli inwestycji nie wymieniono bezpośrednio w art. 75 ustawy OOŚ, zasadą jest, że decyzję środowiskową wydawał będzie organ wykonawczy gminy (wójt, burmistrz, prezydent miasta). Ustawodawca nie określił jednak w swoim uregulowaniu w sposób precyzyjny zasad ustalania właściwości miejscowej organu, co rodzi pewne wątpliwości interpretacyjne. Wedle zasad ogólnych, o których stanowi art. 21 Kodeksu postępowania administracyjnego, właściwość miejscową w sprawach dotyczących nieruchomości ustala się według miejsca jej położenia, zaś w innych sprawach według miejsca zamieszkania tudzież siedziby strony. Ustawodawca, traktując o właściwości operuje kategoriami prowadzonej działalności lub rodzajami przedsięwzięć – w oderwaniu od lokalizacji, w której są one położone. Zastosowanie jednak zasady ustalenia właściwości w oparciu o siedzibę czy miejsce zamieszkania wnioskodawcy należy oceniać jako nieracjonalne, z uwagi na brak znajomości lokalnych uwarunkowań przyrodniczo-środowiskowych i niemożność dokonania wizji lokalnej, przez organ znajdujący się w znacznym oddaleniu. Jak zatem słusznie zauważa doktryna – za dominującą regułę należy uznać właściwość organu, na obszarze działalności, którego mieści się większa część inwestycji3

Procedura wydawania decyzji środowiskowej

Postępowanie w sprawie wydania decyzji wszczyna się na wniosek podmiotu planującego realizację przedsięwzięcia. Do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej dołączyć należy szereg załączników, które określono dokładnie w art. 74 ustawy OOŚ. Należy mieć na uwadze, że lokalizacja przedsięwzięcia musi być zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o ile jest on uchwalony dla danego obszaru. Co istotne w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko wnioskodawca obowiązany jest załączyć specjalny dokument –  raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Do jego elementów obligatoryjnych zaliczamy między innymi szczegółowy opis planowanego przedsięwzięcia, opis elementów przyrodniczych, na które planowo inwestycja będzie oddziaływała, opis położonych w sąsiedztwie zabytków, opis krajobrazu, powiązania z innymi przedsięwzięciami w zakresie kumulacji niekorzystnych warunków, możliwe warianty inwestycji, aż po przewidywane skutki środowiskowe. Precyzyjne wymagania w zakresie raportu określa art. 66 Ustawy  o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenie oddziaływania na środowisko.  Na uwadze należy mieć fakt, że autorem opracowania mogą być jedynie profesjonaliści legitymujący się specjalnym wykształceniem w dziedzinie nauk przyrodniczych, rolniczych tudzież ścisłych.

Ponadto w ramach postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (obligatoryjnie dla inwestycji zawsze znacząco oddziaływających na środowisko i w zależności od decyzji organu w pozostałych przypadkach) przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zadanie to leży w gestii organu właściwego do wydania tej decyzji. Etap wydania decyzji środowiskowej poprzedza uzyskanie szeregu opinii i uzgodnień właściwych organów, jak również zapewnienie udziału społeczeństwa poprzez dla przykładu przeprowadzenie konsultacji społecznych. Finałem postępowania jest wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która określa między innymi: warunki korzystania ze środowiska, wymagania dotyczące ochrony środowiska, niekiedy obowiązek wykonania kompensacji przyrodniczej, ograniczania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz zawiera wyczerpujące uzasadnienie. Jak podkreśla orzecznictwo – decyzja o odmowie zgody na realizację przedsięwzięcia może być wydana jedynie w przypadkach określonych w ustawie4 tj. – art. 81 OOŚ. Stronie niezadowolonej z treści decyzji przysługuje zwyczajny środek zaskarżenia w postaci odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji do organu wyższego stopnia. 

Autor: mgr inż. Anna Kawęcka, prawnik, starszy specjalista w Wydziale Prawnym i Partnerstwa Publiczno-Prywatnego – Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej

1 K. Gruszecki [w:] Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyd. III, LEX/el. 2020, art. 71.

2 Ustawa z dnia 3 października 2008 o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. 2021 poz. 2373)

3 B. Rakoczy [w:] Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Komentarz, Warszawa 2010, art. 75.

4 Wyrok WSA w Białymstoku z 15.09.2016 r., II SA/Bk 443/16, LEX nr 2147062.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *