Według badaczy zjawisko przemocy w rodzinie jest zjawiskiem patologii społecznej.

Statystyki opisujące ten akt nadal nie wyczerpują złożoności zagadnienia. Podejmując ten temat, trzeba się zastanowić, dlaczego zjawisko przemocy występuje w rodzinie i dlaczego występuje z taką częstotliwością.

Warto podkreślić, że przemoc w rodzinie jest niewątpliwie problemem społecznym. Statystyki podawane przez Policję, sądy i prokuratury często różnią się od siebie, ze względny na nieco odmienny charakter każdej z nich. Policja podaje liczbę osób zgłaszających, że padło się ofiarą przemocy w rodzinie, sądy – liczbę osób skazanych za znęcanie, natomiast prokuratura – zakończone śledztwa.

Do przyczyn przemocy w rodzinie zaliczamy:

– władzą patriarchalną;

Często w rodzinach prawo do nadzorowania i karania asygnuje się mężczyznom. Piastuje on funkcję głowy rodziny oraz podejmuje ważne decyzję, zaś od kobiety wymaga wykonywania prac domowych, takich jak gotowanie czy opieka nad dziećmi. Powyższy wzór można nazwać patriarchalnym, co oznacza dominującą rolę ojca, mężczyzny. Wypaczenie tego modelu społecznego może wiązać się z istnieniem przemocy. Służy ona mężczyźnie do  wymuszania posłuszeństwa, które jest także rodzajem kontroli. Przemoc nie jest w tej patologicznej sytuacji nieprawidłowością, a stanowi formę wykorzystywania władzy. W pewnych sposobnościach władza oraz kontrola nad innym człowiekiem objawia się jako „przemoc emocjonalna, seksualna, ekonomiczna, manipulowanie dziećmi, wykorzystywanie i nadużywanie tradycyjnych wyobrażeń o przywilejach przysługujących mężczyźnie.”

– czynniki skorelowane z przemocą w rodzinie

Można wyróżnić cztery z nich :

A) międzypokoleniowy przekaz wzorców przemocy;

Polega na tym, że jeśli dziecko lub inna osoba z rodziny doświadczyła przemocy, to wówczas będzie sama ją stosowała. Przekaz kulturowy, dotyczący dominacji płci czy określenia ról w rodzinie, zostanie powielony.

B) niski status socjoekonomiczny;

Okazuje się, że najczęściej w rodzinach o niskim statusie dochodzi do przemocy, a to dlatego, że niskie zarobki, strach przed utratą pracy, bezrobocie, powodują ogromny stres. Frustracja z tych powodów zaczyna narastać, również w stosunku do najbliższych, a następnie prowadzi do rozładowania napięcia w sposób patologiczny.

C) izolacja społeczna rodziny;

Jest to jeden z bardzo ważnych czynników, gdyż określa on kontakty z sąsiadami i otoczeniem. Czynnik ten nie jest jednak łatwy do zbadania, ponieważ jest problematyczne, by stworzyć dane, np. W oparciu o częstotliwość kontaktów z sąsiadami. Zdarza się również, że nawet najserdeczniejsze pozdrowienia oraz zaangażowane rozmowy sąsiedzkie nie sprzyjają wykryciu przez osoby trzecie problemów w rodzinie.

D) stres społeczny;

Na ten rodzaj stresu wpływa utrata pracy czy niski status socjoekonomiczny . Oba te aspekty wraz ze stresem powodują silniejszą frustrację, która przeradza się w przemoc. Zapobieganie stresowi wymaga kontrolowania pewnych zjawisk, jak bezrobocie czy groźba utraty pracy.

– przemoc jako źródło osobistych nagród

Ludzie agresywni, którzy doświadczyli wielu niepowodzeń w życiu, pragną też otrzymywać nagrody. Zazwyczaj nagrodą jest dla nich stosowanie przemocy w stosunku do najbliższych. Nie zważywszy na zadawany ofiarom ból, czują się dowartościowani i sądzą, że  wyładowanie emocji było ich gratyfikacją za ciężka pracę czy pracowity dzień. Dodatkowo, stymuluje ich posiadanie kontroli nad własnym otoczeniem.

– uzależnienia

Osoby mające problem z alkoholem często wszczynają kłótnie, co odbija się na domownikach. Dochodzi wówczas do aktów przemocy. Sprawca zaczyna najpierw poniżać swoją ofiarę, a następnie dochodzi do ataku fizycznego, w wyniku którego osoba pokrzywdzona doznaje licznych obrażeń na ciele, zaś sprawca wychodzi z mieszkania lub z satysfakcją odpoczywa, ponieważ pokazał swoją siłę i kontrolę.

– bezrobocie

Bezrobocie wiąże się zazwyczaj z nadużywaniem alkoholu, który zaburza prawidłowy wzór zachowań. Osoby, które mają problem ze znalezieniem pracy, nie potrafią poradzić sobie z presją i emocjami dlatego też rozładowują je za pomocą aktów przemocy.

Przyczyn takich zachowań można dopatrywać w zaburzeniach ze strony sprawcy, a  także w temperamencie czy wykonywanym przez niego zawodzie.

Skutki, jakie są następstwem przyczyn przemocy, są bardzo bolesne dla ofiary – nie tylko fizycznie ale również psychicznie. 

Skutki  przemocy fizycznej  to:

– podbite oczy, liczne siniaki na ciele, silne zaczerwienione pręgi, zaś na nadgarstkach ślady po związaniu

– złamanie części ciała, nieleczone rany, ślady cięte

-połamane okulary, rozciągnięte ubrania pod szyją, stwierdzenie laboratoryjne o przedawkowaniu leków

– wybroczyny na skórze lub krwotoki wewnętrzne

Skutki seksualnego wykorzystywania:

– siniaki w okolicach piersi lub genitaliów

– występowanie chorób wenerycznych oraz krwawień

Skutki przemocy emocjonalnej:

– bezradność, smutek, lęk

– niereagowanie na nawiązanie kontaktu, odizolowanie społecznie

Skutki zaniedbywania:

– złe odżywianie, zaniedbanie osobistej higieny oraz odwodnienie

– źle leczone choroby lub niekorzystanie z opieki medycznej

 Skutki finansowego lub materialnego wykorzystywania:

– zmiany na koncie bankowym, nieuzasadnione pobieranie dużej kwoty

– zmiany w testamencie lub finansowych dokumentach

– podrobienie podpisów na dokumentach

– nieopłacanie rachunków

– zaniedbywanie budżetu domowego np. brak robienia zakupów spożywczych

Przemoc często jest stosowana w stosunku do osób najbliższych. Do tego grona zalicza się dzieci i żonę. Każde z nich odczuwa inaczej  skutki przemocy, która odciska swoje piętno nawet na całe życie. Na dziecko przemoc wpływa bardzo niekorzystnie, przede wszystkim w kontekście jego rozwoju. Podkreślając fakt, iż jedno z opiekunów jest sprawcą, powoduje to u dzieci brak poczucia bezpieczeństwa oraz osamotnienie. Krzywdzenie własnej pociechy odbija się negatywnie na rozwoju emocjonalnym. Bezpośrednią reakcją dziecka na zachowania krzywdzące są: wzrost agresji, niska samoocena, nieumiejętność wchodzenia w relacje z rówieśnikami. Takie ofiary bywają odbierane jako krnąbrne. Są zmęczone występowaniem przemocy w domu, dlatego obojętnie reagują na karę albo wręcz przeciwnie  – buntują się. Niektóre dzieci izolują się od społeczeństwa, z racji tego, że pragną ukryć problem. Przejawiają zachowania depresyjne, którym często towarzyszy samookaleczenie się, jako odreagowanie sytuacji.

Reasumując, należy pamiętać, że jeśli jesteś świadkiem przemocy w rodzinie – reaguj. Nigdy nie pozostawaj obojętny na krzywdę innych.

Jeśli jesteś ofiarą, skorzystaj z pomocy w instytucjach:

– Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” ul. Władysława Korotyńskiego 13, Warszawa tel: 22 668 70 00

– Fundacja Pomoc Kobietom i Dzieciom, ul. Wąchocka, Warszawa tel: 22 616 38 54

– Ogólnopolski Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży tel: 116 111

Autorka: Magdalena Decyk

Źródła:

Z. Nowakowski,  A. Sęk,  H. Tokarski H, Przemoc w rodzinie a bezpieczeństwo społeczne.

W. Badura Madej, A.  Dobrzyńska- Mesterhazy,  Przemoc w rodzinie interwencja kryzysowa i psychoterapia.

I. Pospiszyl, Przemoc w rodzinie.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *